گزارش جلسه 3 ارديبهشت کلاس پژوهش در اقتصاد ایران

گزارش جلسه 3 ارديبهشت، دکتر سعید لیلاز
در ابتدای جلسه دکتر لیلاز با اشاره به وقفه حدود سه ماهه در تشکیل جلسات، به تحولات اقتصادی بسیاری که در این مدت اتفاق افتاده بود اشاره کرد و افزود : از 17 فروردین که کشور از تعطیلی خارج شد ما شاهد نوعی التهاب اجتماعی، سیاسی و اقتصادی در سطح جامعه هستیم. به عقیده دکتر لیلاز در هیچ کشوری نمیتوان با دو مقوله علم و اقتصاد شوخی کرد. اما به نظر می رسد در طی دو سه سال گذشته وضعیت اقتصادی کشور دچار بحران هایی شده که اکنون در آستانه فروپاشی است. وی با اشاره به اینکه دولت تا به حال بسیاری از الگوهای اقتصادی را رد کرده و به ارائه راهکارهای آزمایشی پرداخته افزود: علم اقتصاد قدمت حدود 200-300 ساله دارد و مبانی آن تئوریزه شده است و به یکباره نمی توان همه این ها را نادیده گرفت. دکتر لیلاز در ادامه به ارائه آمارهایی از نماگرهای اقتصادی بانک مرکزی منتشر شده در شش ماهه نخست سال 86 پرداخت که در زیر بخشی از آنها می آید:
در 6 ماهه نخست سال 86 میزان بدهی بانک ها به بانک مرکزی 11 تریلیارد ریال بوده است است که برابر با کل بدهی های بانک ها در ده سال گذشته خود بوده است. بانک ها که در سال های گذشته با توجه به میزان سپرده ها حدود 85 % سپرده های خود را وام میدادند در سال های 84 ، 85 و شش ماهه نخست 86 نزدیک به 300 % موجودی خود را وام دادند. که از عوامل آن میتوان به چاپ کردن بیش از حد چک پول بدون هیچ نظارتی اشاره کرد. همین امر سبب شده است تا بدهی معوقه مردم به کل بانک ها که تا سال 83 نزدیک به 350 میلیارد تومان بود در ظرف سه سال مازاد آن به حدود 3 تا 4 برابر برسد. دکتر لیلاز مجددا با اشاره به اینکه این آمارها از روی نماگرهای اقتصادی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ارائه میشود به ارائه آمار وارقام دیگری پرداخت.
رشد اقتصادی کشور در شش ماهه نخست 86، 7.5 % بوده در حالی که رشد سرمایه گذاری در همین مدت 4 % بوده است. رشد اقتصادی کشور در سال 85 ، 6.5 % و رشد سرمایه گذاری 3.3 % بوده است یعنی نصف رشد اقتصادی . نرخ کلی تورم و نرخ تورم در حوزه کالا در ماه فروردین سال 85 و 87 :
نرخ تورم کلی : فروردین 85 : 6.5 درصد / نرخ کلی تورم : فروردین 87 : 23 درصد / نرخ تورم در حوزه کالا ( فروردین 85) : صفر درصد / نرخ تورم در حوزه کالا ( فروردین 87 ) : 23 درصد
دکتر لیلاز: عامل اصلی تورم افزایش نرخ رشد نقدینگی بوده که با روی کار آمدن دکتر مظاهری رییس جدید بانک مرکزی این نرخ که در شهریور 86 به رغم بی سابقه 40 % رسیده بود اکنون به حدود 31 % تنزل پیدا کرده است. این در حالی است که در مدت 8 ساله دولت قبلي این نرخ در بالاترین حد خود به 30% رسیده بود.
در سال 86 ما شاهد بالاترین موج ساختمان سازی در طول تاریخ ایران بودیم و به نظر می رسد با بهره برداری از این واحد ها در سال 87 شاهد رکودی در بخش مسکن باشیم. وی افزود: در سال 86 بودجه عمرانی دولت 18000 میلیارد تومان بوده است اما فقط 14500 میلیارد تومان آن جذب شده با این وجود دولت برای سال 87 هم در بودجه خود 24000 میلیارد تومان را پیشنهاد کرد و به تصویب رسید اما به گفته کارشناسان جذب بیش از 18000 میلیار تومان در امسال امکان پذیر نیست. اکنون در بنادر ایران حدود 100 هزار کانتینر آماده برای پیاده سازی هستند اما با توجه به توان و ظرفیت محدود گمرکات این مسئله به کندی پیش میرود ودولت روزانه حدود 1 میلیارد تومان هزینه خسارت ناشی از توقف این کانتینرها را می دهد. این در حالی است که این خسارت شامل موادی که در درون کانتینر ها هستند نمیشود و صرفا به خود آنها بر میگردد. در پایان جلسه دکتر لیلاز با اشاره به اینکه این گزارش ها اشاره به تورم و گرانی در داخل کشور داشت گفت: در دنیا موج تورم جدیدی شروع شده که هنوز به ایران نرسیده است. اکنون نرخ تورم جهانی در حوزه مواد غذایی حدود 65% است و زمانی که این موج به ایران برسد معلوم نیست چه اتفاقی بیفتد.